امام صادق(علیه السلام) فرمود:
لقمان به فرزندش گفت:
لِلمُنافِقِ ثَلاثُ عَلامات:
یُخَالِفُ لِسانُهُ قَلْبَهُ وَقَلْبُهُ فِعْلَهُ وَعَلانِیَتُهُ سَرِیْرَتَهُ(1)
افراد منافق سه نشانه دارند:
زبان آنها با قلبشان هماهنگ نیست، و قلب آنها با عملشان، و ظاهر آنها با باطنشان.

شرح کوتاه
نفاق و دورویی درد بزرگی است که از کمبود شخصیت و ضعف اراده سرچشمه می گیرد، افرادی که سعی دارند خود را غیر از آن که هستند نشان دهند، و زبان و دل، ظاهر و باطن، و گفتار و کردارشان از هم جداست، مردم ناتوانی هستند که نه شجاعت اظهار شخصیت واقعی خود دارند و نه اراده و تصمیم کافی برای اصلاح خود، در چهره های مختلف ظاهر می شوند و عملا با همه کس حتی خودشان خیانت می کنند. و از آنها خطرناکتر جوامعی هستند که ظاهری آراسته و درونی خراب دارند، زبان آنها که همان وسایل ارتباط جمعی شان باشد با آنچه در قلب این جوامع می گذرد مخالف است.

1. از کتاب بحارالانوار، جلد 15.
یکصد و پنجاه درس زندگی - آیت الله ناصرمکارم شیرازی

ان الحسین مصباح الهدی وسفینه النجاة

…حرکت کشتی نجات آدمیان،احتیاجی به دریا ندارد.

این کشتی بر روی قطره ی اشکی مقدس که برای حسین رمی شود،می گذرد.اشکی که از اعماق دل بر می آید وجان را می شوراند وآن گاه،رهسپار پیشگاه اقدس خداوندی می شود.

قرآن کریم می فرماید : رستگاری و فلاح از آنِ کسی است که نفس خویش را تربیت و روح خود را تزکیه کند و جنبه معنوی را رشد و تعالی بخشد و از آلودگی به خلق و خوی شیطانی و گناه پاک سازد . در عظمت تربیت نفس ، همین بس که قرآن کریم در سوره شمس ، پس از ذکر یازده سوگند می فرماید : قدافلح من زکیّها و قد خاب من دسّیها
درباره هیچ موضوعی در قرآن این طور سوگند یاد نشده و طبیعی است هر قدر سوگندهای قرآن در یک زمینه بیشتر و محکم تر باشد ، دلیل بر اهمیّت موضوع است . رستگاری انسان ، در گرو پندارهای خام و در سایه مال و ثروت و مقام نیست ، بلکه در گرو پاکسازی و تعالی روح در پرتو ایمان و عمل صالح است چنان که قرآن می فرماید : قد افلح من تزکی هر کس موفق به تزکیه نفس شود ، سعادت ابدی خود را تأ مین کرده و به خویشتن خدمت نموده است و من تزکی فانّما یتزکی لنفسه و الی اللّه المصیر .
امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید : (بهترین نفس ها پاک ترین آن هاست . خیر النفوس ازکاها ،و نیز می فرماید : نفس خویش را از بدی و آلودگی شهوات پاکیزه سازید ، تا به بالاترین درجات انسانی نایل شوید . طهّروا انفسکم من دنس الشهوات تدرکوا رفیع الدرجات .

روضة العقلاء و نزهة الفضلاءـ به نقل از مجاعة بن زبیر ـ: لقمان به پسرش گفت : «پسرم ! چه چیزی کمترین است؟ و چه چیزی بیشترین؟ و چه چیزی شیرین ترین است؟ و چه چیزی گواراترین ؟ چه چیزی مأنوس ترین است؟ و چه چیزی وحشتناک ترین؟ و چه چیزی نزدیک ترین؟ و چه چیزی دورترین؟» . لقمان گفت : «کمترین چیز ، یقین است . بیشترین چیز ، شک است . شیرین ترین چیز ، نسیم رحمت خداوند عز و جل در بین مردم است که با آن همدیگر را دوست می دارند . گواراترین چیز ، گذشت خدا از بندگانش و گذشت مردم از همدیگر است . مأنوس ترین چیز ، دوست توست ، هنگامی که یک در بر او و بر تو بسته باشد . وحشتناک ترین چیز ، پیکری است که مرده باشد ، که چیزی وحشتناک تر از آن نیست . و نزدیک ترین چیز ، آخرت نسبت به دنیاست . و دورترین چیز ، دنیا نسبت به آخرت است» .
إحیاء علوم الدین :لقمان به پسرش گفت : « . . . پسرم ! هر که [به دیگری ]رحم کند ، رحم می شود ، و هر که خاموش باشد ، سالم می ماند ، و هر که نیکو بگوید ، بهره مند می گردد ، و هر که بد بگوید ، گناه می کند ، و هر که زبانش را در اختیار نگیرد ، پشیمان می گردد» .
الدرّ المنثورـ به نقل از شُرَحبیل بن مُسلم ـ: لقمان گفت: «از لجبازی ، کم می کنم و درباره چیزی که به من مربوط نیست ، سخن نمی گویم و خنده بدون تعجّب نمی کنم و بدون مقصد ، راه نمی روم» .
حکمت نامه لقمان - محمد محمدی ری شهری