نظم و استفاده از وقت
يكي از مسائل مهمي كه باعث موفقيت انسان مي شود، نظم و برنامه ريزي و استفاده بهينه از زمان در زندگي است. بدون نظم و برنامه، هر چقدر هم هدف و مقصد ارزشمند باشد، باز راهي به جايي نمي برد. حضرت زينب عليها السلام شاگرد مكتب پدري است كه در آخرين لحظه شهادت به حسنين عليهما السلام فرمود: “أُوصِيكُمَا… بِتَقْوَي اللَّهِ وَ نَظْمِ أَمْرِكُمْ؛(نهج البلاغة، نامه 47) شما را به تقوا و نظم در كارها سفارش مي كنم.”
لذا در تمام امور از جمله: شوهرداري، بچه داري، كار منزل، رسيدگي به آموزش و تعليم و تربيت شاگردان، صله رحم، حل و فصل مشكلات ديگران، رسيدگي به امور فقرا و بينوايان، مسائل عبادي و… داراي نظم بود؛ مخصوصاً در اداره اسرا و برنامه هايي كه در كوفه و شام اجرا كرد، به خوبي از نظم و برنامه ريزي جهت استفاده بهينه از وقت بهره گرفت.
مورخان نقل مي كنند: “زينب عليها السلام براي وقت خويش بسيار اهميت قائل مي شد؛ به گونه اي كه در منزل هم گندم آرد مي كرد و هم ذكر مي گفت و يا اين كه هنگام بازي با كودكانش مطالبي نيز به آنان مي آموخت و يا اينكه هنگام ديد و بازديد از دوستان و آشنايان، نكته هايي آموزنده از پيامبرصلي الله عليه وآله نقل مي كرد تا هم ديد و باز ديد شده باشد و هم مهمانان با سخني از سخنان رسول خداصلي الله عليه وآله بيشتر آشنا شوند. هيچ گاه ديده نشده كه حضرت وقتش را بيهوده به هدر دهد.
تاثیر شغل و پدری
مطالعات در زمینه ارتباط خانواده- کار نشان داده است؛ که نقشهای شغلی پدران، بر رفتار پدریشان تاثیر دارد. مردانی، که تا حد زیادی استقلال شغلی دارند، استقلال فرزندان خود را مثبت ارزیایی می کنند، هنگام تصمیم گیری در مورد انضباط، قصد بچه ها را در نظر می گیرند و استفاده از استدلال و اهدای جایزه را جایگزین تنبیه بدنی می کنند.
پدری و سازگاری اجتماعی
معمولا رابطه پدر با فرزند با رابطه مادر با فرزند متفاوت است. ارتباط پدر، موجب رشد مهارت های ویژه در زمینه روابط اجتماعی می گردد.
مطالعات کوتلچاک و همکارانش نشان داد؛ کودکانی که با پدران خود تماس بیشتری دارند، در برخورد با موقعیتهای بیگانه بهتر عمل می کنند و اضطراب کمتری را نشان می دهند.همچنین سبک بازی پدر- نوباوه به شیوه هایی بی نظیر، به سازگاری اجتماعی کودکان کمک می کند. مطالعات اخیر نشان داد؛ پدرانی که سطوح عالی از بازی بدنی با کودک را عمل کرده بودند؛ کودکان آن ها در جلسات بازی با همسالان خود سطوح عالی از احساسات را نشان دادند و از بیشترین محبوبیت در نزد همسالان خود برخوردار بودند.
بچه ها، از بازی با پدران خود می آموزند که عواطف دیگران را رعایت کنند، مهارتهای عاطفی خود را اصلاح کنند و عواطفشان را در متن بازی والد- کودک تنظیم کنند. به دلیل اینکه در بازی پدر- کودک دامنه هیجانات و تحریکات نسبت به بازی کودک- مادر بیشتر است، نقش ویژه ای را در این زمینه ایفا می کند.
همچنین محققین نشان دادند؛ کودکانی در نمره های تحصیلی و روابط اجتماعی مشکل داشتند که پدران آنها بی عاطفه، سلطه جو، تحقیر کننده و مداخله گر بودند.
محبت پدری
نیاز به احترام و ارزش مثیت خود، باید از ابتدای کودکی، به خوبی در خانواده برآورده شود.پژوهشی نشان می دهد؛ تاثیر پدر در خانواده قدرتی پایدار دارد، آزمودنی هایی که در کودکی محبت بیشتری از پدرشان دریافت کردند؛ ازدواج های بلند مدت تر و رضایت بخش تر را تجربه کردند.پیامبر اکرم صل الله علیه و آله در مورد محبت و ترحم کودکان، می فرماید:"کودکان خود را دوست بدارید، و به وعده ای که به آنها داده اید، وفا نمائید. خداوند بر هیچ چیزی خشم نمی گیرد، آنچنانکه، به خاطر زنان و کودکان خشم می گیرد".
اما باید توجه داشت که محبت نسبت به فرزندان، امری لازم است اما در حد اعتدال، بطوریکه جایگزبن محبت خداوند نگردد و باعث دوری از یاد و محبت پروردگار نشود. امام باقرعلیه السلام می فرماید: “بدترین پدران، کسانی هستند که در نیکی و محبت نسبت به فرزندان از حد تجاوز کرده و به زیاده روی و افراط بگرایند".
غیبت پدر در خانواده
بسیاری از محققین درباره نقش پدر به این نتیجه رسیده اند، که حضور پدر در خانواده، بر پیشرفت تحصیلی و رشد شناختی کودک، تحول اخلاقی یا وجدان، نقش جنسی و فقدان آسیب های روانی تاثیر مثبت دارد و عدم حضور او، با اختلالی در هر یک از این ابعاد، همراه است. البته باید دانست که این تحولات و نقش پدر، هر دو ماهیت چند بعدی دارند، که پدر ممکن است، تاثیرات مستقیم و یا غیر مستقیم، از طریق مادر یا از طریق نظام خانواده، بر کودک داشته باشد. پژوهشی حاکی است که، پسرانی که پدران آنها در کنارشان حضور ندارند، به سختی می توانند، بین جسارت مردانه و خویشتنداری، توازن برقرار کنند. بنابراین، آنان دشوارتر خودلگامی و به تعویق افتادن لذت را می آموزند. همچنین، حضور مثبت پدر، عاملی مهم در موفقیت های شغلی و تحصیلی دختران، نیز می باشد.
محققان خانواده، در بررسی خانواده های محروم از پدر، گزارش کرده اند، که هرگاه فقدان پدر، ناشی از عللی چون مرگ، خدمات نظامی یا کار باشد، خانواده با سهولت و قدرت بیشتری به سازگاری با آن می پردازد، در حالیکه علل ناخوشایندی مانند؛ جدایی، طلاق و ترک خانواده امکان سازگاری را ضعیف تر می سازد.